Ga in direct in dit artikel naar:
- Hoe krijgt ransomware toegang tot jouw IT-infrastructuur?
- 2026: van versleuteling naar afpersing met data
- Technische oplossingen om ransomware aanvallen te voorkomen
- Concrete acties voor IT-managers om ransomware aanvallen te voorkomen
- NIS2: ransomwarepreventie wordt een wettelijke plicht
Waarom is ransomware een grote dreiging?
Ransomware is een vorm van schadelijke software die de toegang tot systemen of gegevens blokkeert, meestal door bestanden te versleutelen. Vervolgens eisen criminelen losgeld (‘ransom’) om de toegang weer te herstellen. Zowel de Nederlandse overheid als Europol zien ransomware als één van de grootste cyberdreigingen van deze tijd, en dat is niet zonder reden.
De gevolgen van een ransomware aanval kunnen catastrofaal zijn voor bedrijven: verlies van gegevens, stilstand van werkzaamheden, en hoge kosten om de systemen weer in de lucht te krijgen.
Ransomeware aanvallen
De afgelopen jaren hebben we gezien dat ransomware geen onderscheid maakt tussen organisaties. Grote bedrijven, kleine mkb’s, overheidsinstanties, ziekenhuizen en zelfs scholen zijn het doelwit geweest van deze aanvallen. Het aantal aanvallen op Nederlandse organisaties nam de afgelopen jaren fors toe.
Steeds vaker draait zo’n aanval niet alleen om het platleggen van systemen, maar ook om diefstal van gevoelige gegevens. Het Odido-datalek dat 6,2 miljoen mensen raakte, laat zien hoe groot de impact van zulke datadiefstal kan zijn.
Wat ransomware zo effectief maakt, is de manier waarop het zich verspreidt en binnendringt in netwerken. Vaak wordt ransomware verspreid via schadelijke e-mailbijlagen, besmette websites of kwetsbaarheden in software. Daarom is het belangrijk goed voorbereid te zijn en de juiste preventieve maatregelen te nemen.
Hoe krijgt ransomware toegang tot jouw IT-infrastructuur?
De toegang tot jouw IT-infrastructuur kan op verschillende manieren worden verkregen door ransomware. De meest voorkomende 3 manieren zijn:
1. Phishing-e-mails
Ransomware wordt vaak verspreid via een e-mail met een schadelijke bijlage of een link naar een besmette website. Wanneer een medewerker per ongeluk zo’n e-mailbijlage opent, kan de malware zich verspreiden door het netwerk.
2. Kwetsbaarheden in software
Als software niet up-to-date is, zijn er vaak bekende kwetsbaarheden die door criminelen kunnen worden misbruikt. Een voorbeeld hiervan is de beruchte WannaCry-aanval, die in 2017 wereldwijd computers besmette via een kwetsbaarheid in Windows.
3. Onbeveiligde RDP-verbindingen
Remote Desktop Protocol (RDP) wordt vaak gebruikt om op afstand verbinding te maken met systemen, maar als deze verbindingen niet goed beveiligd zijn, kunnen criminelen eenvoudig toegang krijgen.
Het doel van de aanvallers is simpel: zoveel mogelijk apparaten en gegevens versleutelen, zodat de organisatie geen andere keuze heeft dan losgeld te betalen om weer toegang te krijgen.
4. Identiteitsbeveiling
Een vierde en sterk groeiende toegangsweg zijn gestolen of gelekte inloggegevens. Criminelen kopen die in of bemachtigen ze via phishing en loggen er vervolgens gewoon mee in – zonder dat er iets ‘gehackt’ hoeft te worden. Daarmee is identiteitsbeveiliging, zoals multi-factor authenticatie (MFA), inmiddels minstens zo belangrijk als het dichten van technische kwetsbaarheden.
De IT-professional 2.0: Jouw toolkit voor AI-gedreven werken
De wereld van IT-management verandert snel door de integratie van kunstmatige intelligentie. Maar welke AI-tools maken écht het verschil en hoe implementeer je ze succesvol in jouw organisatie?
Downloaden
2026: van versleuteling naar afpersing met data
Ransomware is de afgelopen jaren sterk veranderd. Waar het vroeger vooral draaide om het versleutelen van bestanden, draait het nu minstens zo vaak om het stelen ervan. Bij dubbele afpersing kopiëren criminelen eerst gevoelige data en versleutelen ze die daarna pas, om vervolgens te dreigen met publicatie als je niet betaalt.
In 2025 ging het overgrote deel van de aanvallen gepaard met datadiefstal en steeds meer groepen slaan de versleuteling zelfs helemaal over. Voor IT-managers betekent dit dat goede back-ups alleen niet meer genoeg zijn: een back-up beschermt je tegen dataverlies, maar niet tegen het lekken van gestolen gegevens.
Twee andere ontwikkelingen vergroten de dreiging:
- Ransomware is big business geworden via Ransomware-as-a-Service (RaaS): criminele groepen verhuren hun software aan ‘affiliates’, waardoor ook minder technische aanvallers grote schade kunnen aanrichten.
- Daarnaast richten aanvallers zich op de keten: door één IT-leverancier of beheerpartij (MSP) te compromitteren, raken ze in één klap tientallen of honderden klanten. En door de inzet van AI worden phishingmails steeds overtuigender en persoonlijker.
Technische oplossingen om ransomware aanvallen te voorkomen
Gelukkig zijn er maatregelen die je kunt nemen om je organisatie beter te beschermen tegen ransomware aanvallen. Deze preventieve stappen richten zich zowel op het verhogen van de security-awareness onder medewerkers als het implementeren van technische oplossingen.
Oplossing 1. Security-awareness verhogen
Veel ransomware aanvallen beginnen met menselijke fouten, zoals het openen van een schadelijke e-mailbijlage. Het is daarom van essentieel belang dat medewerkers bewust worden gemaakt van de gevaren en weten hoe ze verdachte activiteiten kunnen herkennen. Security-awareness training is een van de meest effectieve manieren om je organisatie beter bestand te maken tegen aanvallen.
Bijvoorbeeld, regelmatige phishing-tests kunnen medewerkers trainen in het herkennen van verdachte e-mails. Dit kan aangevuld worden met workshops en bewustwordingscampagnes binnen de organisatie.
Zo vergroot je de security-awareness van je medewerkers: Met HP’s Wolf Security kun je eenvoudig simulaties uitvoeren die medewerkers trainen in het herkennen van phishing-e-mails en andere cyberdreigingen.
Oplossing 2. Technische maatregelen om ransomware te voorkomen
Naast bewustwording zijn er ook technische maatregelen die je als IT-manager kunt treffen om ransomware aanvallen te voorkomen:
- Gebruik van antivirus en antimalware software: Deze tools zijn cruciaal voor de eerste laag van verdediging. Moderne antimalwareprogramma’s kunnen schadelijke bestanden opsporen en blokkeren voordat ze schade aanrichten.
- Netwerksegmentatie: Zorg ervoor dat je IT-infrastructuur goed gesegmenteerd is. Dit betekent dat als er een aanval plaatsvindt, het effect beperkt blijft tot een specifiek deel van het netwerk. Hierdoor voorkom je dat de volledige infrastructuur wordt platgelegd.
- Beveiliging van Remote Desktop Protocol (RDP): Zorg voor sterke wachtwoorden en zet multi-factor authenticatie (MFA) aan voor alle externe verbindingen. Dit verkleint de kans dat aanvallers via RDP toegang krijgen tot jouw systemen.
- Patching en updates: Zorg ervoor dat alle systemen en software regelmatig geüpdatet worden. Kwetsbaarheden in software zijn vaak een van de grootste ingangen voor aanvallers.
Voorzie elk device in zakelijke context van degelijke beveiliging: HP Sure Click zorgt ervoor dat schadelijke content in een geïsoleerde omgeving wordt geopend, zodat de rest van het systeem beschermd blijft.
Concrete acties voor IT-managers om ransomware aanvallen te voorkomen
Als IT-manager heb je een sleutelrol in het beschermen van de IT-infrastructuur tegen ransomware aanvallen. Hier zijn enkele concrete acties die je kunt ondernemen:
- Stel een incident response plan (herstelplan) op: Weet wat je moet doen als je organisatie toch getroffen wordt door ransomware. Dit betekent dat je van tevoren moet bepalen wie verantwoordelijk is voor welke acties, hoe de communicatie met de buitenwereld verloopt en welke stappen moeten worden ondernomen om systemen te isoleren en de schade te beperken.
- Voer regelmatig back-ups uit en test ze: Een goede back-up-strategie is essentieel. Zorg ervoor dat je back-ups maakt van alle cruciale systemen en gegevens en bewaar deze offline. Test daarnaast regelmatig of je de back-ups kunt terugzetten, zodat je zeker weet dat ze werken als het nodig is.Werk met regelmatige back-ups: HP biedt een scala aan storage-oplossingen die speciaal ontworpen zijn om jouw bedrijf te helpen snel weer operationeel te worden na een ransomware aanval.
- Beveilig endpoints en mobiele apparaten: Medewerkers gebruiken vaak verschillende apparaten om toegang te krijgen tot het bedrijfsnetwerk. Zorg ervoor dat alle apparaten – ook persoonlijke laptops en telefoons – goed beveiligd zijn. Denk hierbij aan up-to-date virusscanners, sterke wachtwoorden, en encryptie. Bekijk ook de video van cybersecurity expert Pelle Aardewerk over endpoints:
Herstelstrategieën: Wat te doen bij een ransomware aanval?
Helaas kan het ondanks alle voorzorgsmaatregelen toch gebeuren dat je organisatie wordt getroffen door ransomware. Wat moet je dan doen om de schade te beperken en zo snel mogelijk weer operationeel te zijn?
Schakel systemen los van het netwerk
Het eerste wat je moet doen wanneer je een ransomware infectie ontdekt, is de getroffen systemen loskoppelen van het netwerk. Dit voorkomt verdere verspreiding van de malware binnen de organisatie.
Identificeer de bron van de aanval
Probeer te achterhalen hoe de ransomware toegang heeft gekregen. Is het via een phishing-e-mail? Was er een kwetsbaarheid in de software? Deze informatie is essentieel om te voorkomen dat hetzelfde opnieuw gebeurt.
Herstel systemen met back-ups
Als je een back-up hebt van een moment vóór de infectie, kun je deze terugzetten. Hierdoor krijg je snel weer toegang tot je systemen zonder dat je losgeld hoeft te betalen. Het is belangrijk om eerst zeker te weten dat de back-up vrij is van malware, anders riskeer je dat de infectie opnieuw wordt ingevoerd.
Een back-up voorkomt niet dat eerder gestolen data alsnog wordt gelekt. Onderzoek daarom altijd welke gegevens zijn buitgemaakt en betrek waar nodig de Autoriteit Persoonsgegevens en betrokkenen.
Gebruik decryptietools indien mogelijk
Soms zijn er decryptietools beschikbaar waarmee je versleutelde bestanden kunt ontsleutelen zonder losgeld te betalen. Beveiligingsorganisaties zoals Europol en de Nationale Politie hebben samen met partners de website No More Ransom opgezet. Hier kun je zien of er een tool beschikbaar is voor de ransomware die jouw organisatie heeft getroffen.
Gebruik decryptors van betrouwbare bronnen: HP biedt een beveiligde omgeving waarin je veilig hersteltools kunt gebruiken zonder extra risico te lopen voor je IT-infrastructuur.
Preventieve tips voor IT-managers
Naast de eerder genoemde preventieve maatregelen, zijn er nog enkele extra tips die kunnen helpen om het risico op een ransomware infectie te minimaliseren:
- Train ambassadeurs binnen de organisatie: Creëer een netwerk van ambassadeurs die ervoor zorgen dat informatiebeveiliging continu onder de aandacht blijft binnen jouw organisatie. Deze ambassadeurs kunnen een voortrekkersrol spelen en collega’s aanspreken op onveilig gedrag.
- Stel richtlijnen op voor externe apparaten: Maak duidelijke afspraken over hoe medewerkers omgaan met externe apparaten zoals usb-sticks en harde schijven. Onbekende apparaten kunnen besmet zijn en een groot risico vormen.
- Gebruik netwerksegmentatie en firewalls: Zorg ervoor dat je netwerk zo is ingericht dat bij een besmetting niet direct alle onderdelen worden geraakt. Door netwerksegmentatie kun je het risico en de schade van een aanval beperken.
Beheer je netwerk slim: Met HP Proactive Insights krijg je een overzicht van alle endpoints binnen je netwerk, zodat je snel en adequaat kunt reageren op bedreigingen.
NIS2: ransomwarepreventie wordt een wettelijke plicht
Tot slot is er sinds kort een extra reden om je ransomwarepreventie op orde te hebben: de wet. De Europese NIS2-richtlijn wordt in Nederland omgezet in de Cyberbeveiligingswet. De Tweede Kamer stemde hier in april 2026 mee in en naar verwachting treedt de wet rond 1 juli 2026 in werking.
De Cyberbeveiligingswet brengt onder meer een zorgplicht met zich mee (passende beveiligingsmaatregelen nemen op basis van een risicobeoordeling), een meldplicht (ernstige incidenten binnen 24 uur melden bij de toezichthouder, gevolgd door een uitgebreidere melding binnen 72 uur), een registratieplicht en een opleidingsplicht voor bestuurders.
Bestuurders kunnen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld als die maatregelen niet op orde zijn.
Ook als je organisatie niet rechtstreeks onder de wet valt, kun je ermee te maken krijgen via de zogeheten ketenverantwoordelijkheid.
Lever je producten of diensten aan organisaties die wel onder NIS2 vallen, dan kunnen zij van jou verlangen dat je aantoonbaar veilig werkt. Een robuuste ransomwareaanpak met de maatregelen uit dit artikel is dus straks niet alleen verstandig, maar voor veel organisaties ook een voorwaarde om zaken te blijven doen.
Ransomware aanvallen voorkomen is beter dan genezen
Ransomware aanvallen blijven een dreiging voor organisaties van elke grootte. Hoewel het betalen van losgeld verleidelijk kan zijn wanneer systemen zijn geblokkeerd en gegevens ontoegankelijk zijn, geeft dit geen garantie dat je de controle weer terugkrijgt. Daarnaast financier je hiermee criminele organisaties, wat het probleem alleen maar verergert.
Het voorkomen van ransomware aanvallen begint bij bewustwording en training van medewerkers, het nemen van technische maatregelen zoals netwerksegmentatie, back-ups, en een robuuste endpoint-beveiliging. Door actief te werken aan een goede beveiliging en het opstellen van een Incident Response Plan, kun je de impact van een aanval aanzienlijk verkleinen.
Als IT-manager speel jij een cruciale rol in dit proces. Zorg ervoor dat jouw organisatie voorbereid is op het ergste, zodat je in staat bent om snel en adequaat te reageren wanneer dat nodig is.
De businesscase van goede security
Wil je als IT-manager graag genoeg geld en aandacht voor security binnen je bedrijf, maar weet je niet goed hoe je dit aan moet pakken? In deze longread lees je hoe je de directie kunt overtuigen met een ijzersterke businesscase.
Downloaden
Lees ook:
